Legenda o płaszczu świętego Marcina

 

Dawno, dawno temu, kiedy po ziemiach dzisiejszej Francji maszerowały jeszcze legiony rzymskie, żył młody żołnierz imieniem Marcin. Nosił wojskowy płaszcz, przy boku miał miecz, a na rozkazy swoich dowódców przemierzał miasta i wioski wielkiego cesarstwa.

Pewnego zimowego dnia Marcin wracał do miasta Amiens. Mróz był tak dotkliwy, że oddech zamieniał się w białe obłoczki pary, a lodowaty wiatr przenikał nawet przez grube ubrania. Ludzie spieszyli do swoich domów, marząc o ciepłym ogniu i gorącej strawie.

Przy miejskiej bramie siedział żebrak. Miał na sobie jedynie cienkie, podarte odzienie, które zupełnie nie chroniło go przed zimnem. Drżał na całym ciele i wyciągał zgrabiałe dłonie do przechodniów.

— Pomóżcie mi, dobrzy ludzie! — prosił słabym głosem. — Zamarznę, jeśli nikt mi nie pomoże!

Ale przechodnie odwracali wzrok. Jedni udawali, że go nie słyszą, inni przyspieszali kroku. Każdy miał dokądś pójść, każdy miał własne zmartwienia i nikt nie chciał zatrzymać się na mrozie.

Wtedy nadjechał Marcin.

Zobaczył skulonego człowieka i natychmiast się zatrzymał. Sięgnął do sakiewki, lecz nie znalazł w niej żadnych pieniędzy. Nie miał również jedzenia ani zapasowego ubrania, którym mógłby podzielić się z biedakiem. Wcześniej rozdał potrzebującym niemal wszystko, co posiadał.

Pozostał mu tylko miecz i ciepły, wojskowy płaszcz.

Marcin spojrzał na żebraka, potem na swój płaszcz. Przez chwilę zastanawiał się, co zrobić. Wreszcie zsiadł z konia, wyjął miecz i jednym zdecydowanym ruchem przeciął płaszcz na dwie części.

Jedną połową okrył ramiona zmarzniętego człowieka.

— Weź ją — powiedział łagodnie. — Nie mam niczego więcej, ale przynajmniej trochę cię ogrzeje.

Żebrak popatrzył na niego ze zdumieniem. Jeszcze przed chwilą wszyscy mijali go obojętnie, a teraz rzymski żołnierz oddał mu część własnego okrycia.

— Dziękuję ci, panie — wyszeptał, mocniej otulając się płaszczem.

Nie wszyscy jednak patrzyli na Marcina z podziwem. Niektórzy zaczęli się śmiać na widok żołnierza, który został z połową płaszcza. Wyglądał przecież dość osobliwie! Inni spuścili głowy ze wstydu, bo mieli znacznie więcej niż Marcin, a mimo to nie podzielili się z biedakiem nawet kawałkiem odzienia.

Młody żołnierz nie przejmował się ani śmiechem, ani zdziwionymi spojrzeniami. Wiedział, że zrobił to, co uważał za słuszne.

Tej nocy przydarzyło mu się coś niezwykłego.

Kiedy zasnął, ujrzał we śnie Jezusa Chrystusa otoczonego aniołami. Jezus miał na ramionach znajomy kawałek materiału. Marcin rozpoznał go natychmiast.

To była połowa jego wojskowego płaszcza!

Wtedy Jezus zwrócił się do aniołów i powiedział:

— Marcin, który jeszcze nie przyjął chrztu, okrył mnie tym płaszczem.

Młody żołnierz zrozumiał, że pomagając zmarzniętemu żebrakowi, okazał dobroć samemu Chrystusowi.

Gdy się obudził, długo rozmyślał nad swoim snem. Niedługo później przyjął chrzest, a z czasem porzucił żołnierskie życie, by poświęcić się służbie Bogu i ludziom. Został mnichem, a później biskupem miasta Tours. Zapamiętano go jako człowieka, który troszczył się o ubogich i potrzebujących.

Marcin zmarł wiele lat później, a dzień jego pogrzebu, 11 listopada, stał się dniem jego wspomnienia.

Jednak historia przeciętego płaszcza nie została zapomniana.

Według dawnej tradycji część płaszcza świętego Marcina przechowywano jako niezwykle cenną relikwię. Królowie Franków zabierali ją nawet na wyprawy wojenne, wierząc, że przyniesie im opiekę i ochronę.

Płaszcz po łacinie nazywano cappa, a miejsce przechowywania relikwii zaczęto, według tradycyjnego wyjaśnienia, nazywać capella. Z biegiem czasu słowo to zaczęło oznaczać niewielkie miejsce modlitwy.

I właśnie stąd wywodzi się nasza kaplica, a także kapliczka, kapelan, kapłan i nawet kapela. Wszystkie te słowa mają wspólne językowe korzenie.

Tak oto jeden płaszcz, przecięty pewnego mroźnego dnia przy bramie Amiens, pozostawił po sobie ślad, który przetrwał niemal siedemnaście stuleci.

A wszystko dlatego, że pewien młody żołnierz nie przeszedł obojętnie obok człowieka, któremu było zimno.